Sáng ngày 16/6/2026, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) phối hợp với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức Diễn đàn "Tiết kiệm năng lượng cần sự chung tay của toàn xã hội".
Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến trên các nền tảng của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội; các nền tảng truyền thông của Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Tập đoàn Điện lực Việt Nam.
Diễn đàn với sự tham gia của ông Hoàng Việt Dũng - Phó Trưởng phòng Phòng Hiệu quả năng lượng và Chuyển đổi xanh, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương); ông Nguyễn Đình Hiệp - Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam; ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng thư ký Hiệp hội Năng lượng Việt Nam; ông Phạm Viết Thạch - Phó Trưởng ban Môi trường và Phát triển bền vững, Tập đoàn Điện lực Việt Nam; ông Đào Quang Thế - Trưởng phòng Hành chính Công ty Cổ phần Thiết bị điện MBT.
Các diễn giả tham gia Diễn đàn.
Áp lực kép từ thiên tai và nhu cầu tăng trưởng
Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Hoàng Việt Dũng - Phó Trưởng phòng Phòng Hiệu quả năng lượng và Chuyển đổi xanh, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết: Biến đổi khí hậu hiện nay không còn là một vấn đề môi trường đơn thuần mà đã trở thành một trong những thách thức lớn đối với an ninh năng lượng của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như El Nino, hạn hán kéo dài, bão, mưa lũ bất thường hay nước biển dâng đang tác động ngày càng sâu sắc đến cả ba trụ cột của an ninh năng lượng, bao gồm: khả năng bảo đảm nguồn cung năng lượng, tính bền vững của hệ thống năng lượng và chi phí năng lượng đối với nền kinh tế.
Trước tiên, biến đổi khí hậu có tác động trực tiếp đến cơ sở hạ tầng năng lượng quốc gia. Các hiện tượng như: Bão lớn, lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt hay xâm nhập mặn có thể gây hư hỏng các nhà máy điện, đường dây truyền tải, trạm biến áp, kho nhiên liệu và hệ thống logistics năng lượng. Khi các mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng bị gián đoạn, nguy cơ mất an ninh năng lượng không chỉ diễn ra ở quy mô địa phương mà có thể ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế.
Đối với ngành điện, các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất và cường độ ngày càng lớn khiến việc vận hành hệ thống điện trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi phải duy trì dự phòng công suất cao hơn và phát sinh thêm nhiều chi phí cho hệ thống. Hiện tượng El Nino thường gây nắng nóng gay gắt, hạn hán kéo dài và lượng mưa giảm mạnh. Điều này khiến giảm mực nước tại các hồ thủy điện lớn (đặc biệt là ở miền Bắc và miền Trung) và làm giảm mạnh công suất phát điện của các nhà máy thủy điện gây áp lực lên hệ thống truyền tải và các nguồn điện khác.
"Có thể nói, biến đổi khí hậu đang làm gia tăng đồng thời cả rủi ro về nguồn cung, rủi ro về hạ tầng và rủi ro về chi phí năng lượng", ông Hoàng Việt Dũng nhấn mạnh.
Ông Hoàng Việt Dũng - Phó Trưởng phòng Phòng Hiệu quả năng lượng và Chuyển đổi xanh, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương).
Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), ông Phạm Viết Thạch - Phó Trưởng ban Môi trường và Phát triển bền vững, cho biết hệ thống điện quốc gia liên tục lập kỷ lục mới về công suất đỉnh. Ngày 27/5/2026, công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.189 MW, tăng 5% so với đỉnh năm 2025; riêng miền Bắc đạt gần 29.900 MW, tăng hơn 27% so với cùng kỳ năm trước. Phụ tải tăng cao trong thời gian ngắn cũng làm gia tăng áp lực vận hành đối với các tổ máy và lưới điện, đòi hỏi các thiết bị phải hoạt động liên tục với cường độ cao.
Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cũng nhấn mạnh: Để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP trên 6% thì nhu cầu điện phải tăng khoảng 11–12%.
Theo kế hoạch, từ nay đến tháng 7 có thể đưa vào vận hành một tổ máy của Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch, và đến cuối năm dự kiến có thêm tổ máy thứ hai. Như vậy, tổng công suất bổ sung trong năm chỉ khoảng 1.400 MW. Trong khi đó, để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng và bảo đảm vận hành an toàn, hệ thống điện quốc gia hằng năm cần được bổ sung khoảng 6.000–7.000 MW công suất mới.
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp quan trọng
Trước áp lực cung - cầu căng thẳng, ông Hoàng Việt Dũng nhấn mạnh, tiết kiệm năng lượng được xem là “nguồn năng lượng đầu tiên” bởi đây là giải pháp có chi phí thấp, hiệu quả nhanh và mang lại đồng thời lợi ích kinh tế, môi trường và xã hội.
“Tiết kiệm năng lượng không phải là cắt giảm tiêu dùng một cách cơ học mà là sử dụng năng lượng thông minh và hiệu quả hơn. Đây là giải pháp bền vững giúp Việt Nam vừa phát triển kinh tế vừa bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng”, ông Dũng khẳng định.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA), phân tích: Để tạo ra hiệu quả tương đương 1 MW công suất thông qua tiết kiệm năng lượng chỉ cần khoảng 1/4 chi phí so với đầu tư xây dựng mới 1 MW nguồn phát điện.
Hiện nay, tiềm năng tiết kiệm năng lượng của Việt Nam còn rất lớn. Lĩnh vực công nghiệp, khu vực chiếm trên 50% tổng tiêu thụ năng lượng vẫn còn dư địa tiết kiệm từ 10-20% nếu áp dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ và quản lý.
Bên cạnh đó, lĩnh vực công trình xây dựng cũng được đánh giá có tiềm năng rất lớn. Các khách sạn, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, nhà ga, sân bay và nhiều công trình công cộng khác đều có khả năng cắt giảm đáng kể mức tiêu thụ điện thông qua cải tiến thiết kế kiến trúc, tối ưu hệ thống điều hòa không khí, chiếu sáng, quản lý vận hành và ứng dụng các thiết bị hiệu suất cao. Theo nhiều nghiên cứu, riêng tiềm năng tiết kiệm điện trong nhóm công trình này có thể đạt khoảng 35-40%.
Ông Nguyễn Đình Hiệp - Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam.
Ông Phạm Viết Thạch cho rằng: Tiết kiệm điện không chỉ giúp giảm chi phí cho khách hàng và người sử dụng mà còn mang lại lợi ích lâu dài cho toàn xã hội thông qua việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính.
Ở góc độ vận hành hệ thống điện, tiết kiệm điện và quản lý nhu cầu phụ tải có vai trò đặc biệt quan trọng. Chỉ cần một bộ phận khách hàng thay đổi thói quen sử dụng điện, nhất là trong các khung giờ cao điểm hoặc những đợt nắng nóng kéo dài, kết hợp với sự tham gia của các doanh nghiệp trong các chương trình điều chỉnh phụ tải, cũng có thể góp phần giảm đáng kể áp lực lên hệ thống điện quốc gia.
Ông Phạm Viết Thạch - Phó Trưởng ban Môi trường và Phát triển bền vững, Tập đoàn Điện lực Việt Nam.
Hoàn thiện chính sách, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả
Ông Hoàng Việt Dũng thông tin: Việt Nam đã xây dựng tương đối đầy đủ hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực trong lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Nền tảng pháp lý quan trọng là Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được Quốc hội ban hành năm 2010 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được Quốc hội thông qua ngày 8-6-2025, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để thúc đẩy các hoạt động sử dụng năng lượng hiệu quả trong toàn xã hội.
Trên cơ sở đó, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Đồng thời, triển khai Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 (VNEEP3). Đây là chương trình quốc gia nhằm thúc đẩy các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp, xây dựng, giao thông vận tải và khu vực dân dụng, với mục tiêu tiết kiệm từ 8-10% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc đến năm 2030.
Đặc biệt, chỉ trong tháng 3-2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành liên tiếp hai chỉ thị (Chỉ thị số 09/CT-TTg và Chỉ thị số 10/CT-TTg) nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng và yêu cầu chuyển đổi xanh ngày càng cấp thiết.
“Từ Luật, các Chương trình quốc gia cho đến các Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ đều thể hiện rõ quan điểm nhất quán: sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là một trụ cột quan trọng của an ninh năng lượng quốc gia”, ông Hoàng Việt Dũng nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Đình Hiệp, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện khung pháp lý về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, từ Luật đến các văn bản hướng dẫn thực hiện. Qua các giai đoạn triển khai Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Việt Nam cơ bản đều đạt được các mục tiêu đề ra, cho thấy những kết quả rất tích cực.
Bên cạnh đó, nhận thức của người dân và doanh nghiệp đã được nâng lên rõ rệt. Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các thiết bị có dán nhãn năng lượng, còn nhiều doanh nghiệp đã quan tâm hơn đến quản lý năng lượng, đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng.
Tuy nhiên, tiềm năng tiết kiệm năng lượng của Việt Nam vẫn còn rất lớn, đặc biệt tại các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm và trong khu vực sản xuất. Vì vậy, tiết kiệm năng lượng cần được coi là một giải pháp lâu dài, thực hiện thường xuyên chứ không chỉ trong những thời điểm nắng nóng hay khi hệ thống điện chịu áp lực.
Trong thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ hiện đại, đẩy mạnh kiểm tra, giám sát việc thực thi pháp luật và nâng cao vai trò của các địa phương. Về phía doanh nghiệp và người dân, việc thay đổi thói quen sử dụng năng lượng và chủ động áp dụng các giải pháp tiết kiệm sẽ góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững.
Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng Thư ký Hiệp hội Năng lượng Việt Nam.
Ông Nguyễn Anh Tuấn cũng đánh giá cao những nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thời gian qua. Từ việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, triển khai các chương trình tập huấn, truyền thông, hướng dẫn thực hiện đến việc phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam, các tập đoàn năng lượng và địa phương để đưa chính sách vào thực tiễn, tất cả đều đã góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trên phạm vi cả nước.
Tuy nhiên, trong thời gian tới, theo tôi cần tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa công tác truyền thông trên nhiều nền tảng như truyền hình, báo chí và các kênh số để việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả trở thành thói quen thường xuyên của người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, cần sớm hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ như phát triển thị trường dịch vụ năng lượng (ESCO) và thành lập Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đây sẽ là những động lực quan trọng giúp huy động nguồn lực xã hội, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ và lan tỏa các giải pháp tiết kiệm năng lượng một cách bền vững.
"Với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và toàn xã hội, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả sẽ ngày càng đi vào thực chất, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, bền vững", ông Tuấn tin tưởng.
Chung tay từ doanh nghiệp và cộng đồng
Tại diễn đàn, ông Đào Quang Thế, Trưởng phòng Hành chính Công ty cổ phần Thiết bị điện MBT chia sẻ, doanh nghiệp đã triển khai nhiều giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong hoạt động sản xuất, và mang lại những kết quả rất tích cực.
Doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái và đưa vào vận hành từ năm 2021. Việc sử dụng điện mặt trời giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn năng lượng, giảm sự phụ thuộc vào lưới điện quốc gia, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm vào buổi trưa.
Doanh nghiệp cũng chủ động ứng dụng các công nghệ và thiết bị có hiệu suất cao. Ví dụ, sử dụng các thiết bị điện tử kết hơp biến tần giúp giảm dòng khởi động của động cơ, tối ưu quá trình vận hành và nâng cao hiệu quả sử dụng điện.
Đối với công tác quản lý năng lượng, MBT kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng điện tại các bộ phận; tắt thiết bị không cần thiết; từng bước thay thế hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED tiết kiệm điện; đồng thời duy trì bảo trì định kỳ máy móc, thiết bị để bảo đảm hiệu suất vận hành và giảm tổn thất điện năng.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, doanh nghiệp còn đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người lao động về sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, từng bước xây dựng văn hóa tiết kiệm năng lượng trong toàn công ty.
Ông Đào Quang Thế - Trưởng phòng Hành chính Công ty Cổ phần Thiết bị điện MBT.
Theo ông Phạm Viết Thạch, nhận thức của người dân và doanh nghiệp về sử dụng điện tiết kiệm đã có nhiều chuyển biến tích cực trong những năm gần đây. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư đổi mới công nghệ, áp dụng hệ thống quản lý năng lượng, tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải; trong khi các hộ gia đình ngày càng quan tâm hơn đến việc sử dụng thiết bị hiệu suất cao và theo dõi lượng điện tiêu thụ.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân trong việc thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả; đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ khách hàng và cùng xây dựng thói quen sử dụng điện văn minh, có trách nhiệm vì lợi ích của mỗi cá nhân và của toàn xã hội.
“Khi mỗi hộ gia đình và mỗi doanh nghiệp thay đổi một chút trong hành vi sử dụng điện, hiệu quả cộng hưởng sẽ rất lớn, góp phần bảo đảm cung ứng điện an toàn và tăng cường an ninh năng lượng quốc gia”, ông Phạm Viết Thạch nhấn mạnh.
Các chuyên gia cho rằng, tiết kiệm năng lượng cần được thực hiện thường xuyên, lâu dài thay vì chỉ trong những giai đoạn nắng nóng hoặc khi hệ thống điện gặp áp lực. Cùng với việc hoàn thiện cơ chế chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ và tăng cường truyền thông, việc thay đổi thói quen sử dụng năng lượng của mỗi người dân sẽ đóng vai trò quyết định.
Diễn đàn khẳng định, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ giúp giảm chi phí, giảm áp lực cho hệ thống điện mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, ứng phó với biến đổi khí hậu và hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh, bền vững của đất nước.
