Diễn đàn là hoạt động trong khuôn khổ thực hiện nhiệm vụ tổ chức Hội nghị kết nối mạng lưới tiết kiệm năng lượng thuộc Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 (VNEEP3).

Diễn đàn nhằm tạo không gian trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tư vấn, doanh nghiệp, cơ sở sử dụng năng lượng và các chuyên gia trong lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh tăng trưởng xanh, chuyển dịch năng lượng và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc hình thành một mạng lưới liên kết chặt chẽ, chuyên nghiệp và có khả năng hỗ trợ lẫn nhau giữa các chủ thể trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực chuyên môn, chuẩn hóa hoạt động tư vấn, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, huy động nguồn lực và hỗ trợ doanh nghiệp triển khai hiệu quả các giải pháp tiết kiệm năng lượng.

Diễn đàn có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, đại diện VECEA; các doanh nghiệp dịch vụ năng lượng (ESCO); các tổ chức tư vấn về năng lượng và kiểm toán năng lượng; đơn vị quản lý năng lượng; viện nghiên cứu, trường đại học và cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm.

Tại Diễn đàn, ông Dương Trung Kiên - Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Giải pháp công nghệ Việt Nam (VETS) chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế trong phát triển mạng lưới tiết kiệm năng lượng và đề xuất mô hình áp dụng tại Việt Nam. Nội dung tập trung giới thiệu tình hình phát triển mạng lưới Hiệu quả năng lượng tại một số quốc gia; phân tích kinh nghiệm quốc tế tại Đức, Hoa Kỳ và Nhật Bản; đồng thời đánh giá thực trạng và đề xuất mô hình Mạng lưới Hiệu quả năng lượng tại Việt Nam. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy mạng lưới chỉ phát huy hiệu quả khi có cơ chế điều phối phù hợp, đội ngũ chuyên gia kỹ thuật, mục tiêu tiết kiệm năng lượng có thể định lượng, cơ chế đo lường và xác minh kết quả (M&V), cùng các lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp.

Trên cơ sở đó, chuyên đề đề xuất xây dựng Quy chế hoạt động của Mạng lưới Hiệu quả năng lượng tại Việt Nam theo mô hình đa tầng, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và kết nối cơ quan quản lý, tổ chức tư vấn, doanh nghiệp ESCO, tổ chức tài chính và nhà cung cấp công nghệ. Mục tiêu là thúc đẩy hình thành các dự án tiết kiệm năng lượng có khả năng huy động vốn và triển khai thực tế. Lộ trình đề xuất gồm giai đoạn thí điểm, hoàn thiện cơ chế trong giai đoạn 2026–2027, sau đó chuẩn hóa và nhân rộng trên phạm vi toàn quốc trong giai đoạn 2028–2030.

Ông Nguyễn Trọng Hậu - Trưởng phòng Tư vấn giải pháp Công ty Cổ phần Giải pháp công nghệ Việt Nam cũng có bài phân tích, đánh giá năng lực của các tổ chức, doanh nghiệp thành viên mạng lưới và đề xuất Quy chế hoạt động của Mạng lưới Hiệu quả năng lượng Việt Nam. Nội dung tập trung đánh giá năng lực của các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và dịch vụ tiết kiệm năng lượng; nhận diện những khó khăn, rào cản của thị trường; đồng thời đề xuất các nội dung cơ bản của Quy chế hoạt động Mạng lưới Hiệu quả năng lượng Việt Nam.

Kết quả khảo sát cho thấy các đơn vị công lập có thế mạnh về kiểm toán năng lượng, tư vấn và đào tạo nhưng còn hạn chế về nhân lực chuyên sâu, thiết bị, nguồn vốn và khả năng triển khai mô hình ESCO. Các doanh nghiệp tư nhân có khả năng cung cấp dịch vụ đa dạng và linh hoạt hơn nhưng vẫn gặp khó khăn về tài chính, nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ chế hỗ trợ thị trường. Những rào cản chủ yếu bao gồm hạn chế về cơ chế tài chính, đo lường và xác minh kết quả (M&V), cũng như sự liên kết còn phân tán giữa các chủ thể trong hệ sinh thái dịch vụ năng lượng.

Dự thảo Quy chế hoạt động của Mạng lưới Hiệu quả năng lượng Việt Nam được đề xuất theo các nguyên tắc tự nguyện, minh bạch và hợp tác; trong đó quy định về cơ cấu thành viên, quyền và trách nhiệm của các bên, vai trò của đơn vị điều phối, các nhóm hoạt động trọng tâm, cơ chế huy động nguồn lực và hoạt động truyền thông.

Mạng lưới được kỳ vọng trở thành nền tảng kết nối doanh nghiệp, tổ chức tư vấn, cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và các đối tác tài chính, qua đó góp phần nâng cao năng lực thị trường dịch vụ năng lượng và thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả tại Việt Nam.

Bên cạnh các nội dung trao đổi chuyên môn, chương trình đào tạo nâng cao năng lực tập trung vào bốn nhóm năng lực thiết yếu: (i) năng lực kết nối và hợp tác giữa các thành viên, đối tác và chuyên gia nhằm mở rộng cơ hội hợp tác và cùng phát triển; (ii) năng lực tiếp nhận, đánh giá và triển khai công nghệ, tăng cường khả năng ứng dụng vào thực tiễn và nâng cao giá trị tư vấn cho khách hàng; (iii) năng lực chia sẻ tri thức, kinh nghiệm, mô hình và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ; và (iv) năng lực quản trị, lưu trữ và bảo vệ tri thức, kinh nghiệm và bí quyết chuyên môn (know-how).

Trong khuôn khổ Diễn đàn, VECEA cũng tiến hành khảo sát, thu thập thông tin từ các tổ chức, doanh nghiệp nhằm đánh giá năng lực cung cấp dịch vụ tư vấn tiết kiệm năng lượng và lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Quy chế hoạt động của Mạng lưới Hiệu quả năng lượng tại Việt Nam. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng cơ chế điều phối thống nhất, nâng cao chất lượng hoạt động của các đơn vị tư vấn và tạo lập môi trường hợp tác bền vững trong lĩnh vực tiết kiệm năng lượng.

Thông qua các nội dung trao đổi và thảo luận, Diễn đàn ghi nhận ý kiến, khuyến nghị của cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp để tiếp tục hoàn thiện mô hình mạng lưới, cơ chế điều phối, nội dung và phương thức đào tạo theo nhu cầu của các đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn tiết kiệm năng lượng.

Những kết quảthỏa luân tại Diễn đàn sẽ góp phần hoàn thiện cơ sở chuyên môn và cơ chế vận hành của mạng lưới, tăng cường phối hợp giữa các thành viên, nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn và phát triển thị trường dịch vụ năng lượng theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển dịch năng lượng, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững tại Việt Nam.