Dưới góc độ cơ quan lập pháp và giám sát của Quốc hội, TS. Tạ Đình Thi đã nhấn mạnh những chuyển mình quan trọng của hệ thống pháp luật Việt Nam, đặc biệt là các chính sách mới vừa được đưa vào triển khai hoặc đang tiếp tục hoàn thiện trong năm 2026.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026. Đây là bước chuyển biến căn bản về mặt pháp lý nhằm bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia và thực thi cam kết Chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP). Luật sửa đổi đã đơn giản hóa thủ tục hành chính về dán nhãn năng lượng, quy định chặt chẽ định mức tiêu hao năng lượng trong các ngành công nghiệp trọng điểm, đồng thời tạo hành lang pháp lý thúc đẩy mô hình công ty dịch vụ năng lượng (ESCO) và cơ chế loại bỏ triệt để các thiết bị có công nghệ lạc hậu, tốn năng lượng.

Bên cạnh đó, kế thừa công cụ Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) từ Luật Bảo vệ môi trường 2020, Quốc hội và các cơ quan Chính phủ đang tích cực sửa đổi, hoàn thiện luật với quy định mang tính bước ngoặt: quy định tỷ lệ bắt buộc sử dụng nhựa tái chế trong sản xuất bao bì và hàng hóa tiêu dùng.

Theo ông Tạ Đình Thi, để thúc đẩy tiêu dùng bền vững, cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào tuyên truyền, vận động sang cách tiếp cận đồng bộ hơn, trong đó pháp luật, cơ chế thị trường và trách nhiệm xã hội cùng tạo động lực cho sự thay đổi.

Theo đó, giải pháp quan trọng chính là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, chính sách và nâng cao hiệu lực giám sát. Cụ thể, cần khẩn trương rà soát, sửa đổi và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong kỷ nguyên số. Cùng đó là đẩy mạnh chính sách mua sắm công xanh để cơ quan nhà nước đi đầu trong việc lựa chọn các sản phẩm tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục tăng cường hoạt động giám sát việc thực thi chính sách, pháp luật về môi trường, chuyển đổi năng lượng và bảo vệ người tiêu dùng bảo đảm các quy định pháp luật thực sự đi vào cuộc sống một cách hiệu quả. Đặc biệt là tiến hành giám sát tính trung thực của thông tin sản phẩm và hiệu quả thực tế của chính sách mua sắm công xanh, ông Tạ Đình Thi nhấn mạnh.

Trong khuôn khổ diễn đàn, các đại biểu tham gia hai phiên thảo luận với chủ đề “Chuyển dịch năng lượng xanh - Nền tảng cho tiêu dùng bền vững” và “Từ chuyển đổi xanh đến hành vi tiêu dùng bền vững”. 

Thông qua các ý kiến trao đổi, diễn đàn hướng tới thúc đẩy sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng, từng bước hình thành thị trường tiêu dùng minh bạch, có trách nhiệm, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của Việt Nam.