Xung đột địa chính trị kéo dài, thị trường nhiên liệu biến động mạnh, chuỗi cung ứng than, khí, dầu tiềm ẩn nhiều rủi ro đã khiến nhiều quốc gia đối mặt với nguy cơ thiếu hụt năng lượng. Giá nhiên liệu tăng cao và khó dự báo không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất điện mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đảm bảo cung ứng điện ổn định.

Theo tính toán của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc năm 2026, phụ tải của tỉnh tiếp tục tăng trưởng trên 10%.

Tại Việt Nam, những tác động này đang hiện hữu rõ nét trong kế hoạch vận hành hệ thống điện năm 2026. Theo Quyết định số 3477/QĐ-BCT (ngày 28/11/2025) của Bộ Công Thương phê duyệt Phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia (Kế hoạch cung cấp điện và vận hành hệ thống điện quốc gia), năm 2026, tổng sản lượng điện (gồm sản xuất và nhập khẩu) dự kiến đạt khoảng 350–360 tỷ kWh, trong đó phương án vận hành cao có thể lên tới 368 tỷ kWh. Đây là mức tăng trưởng lớn nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, song cũng đặt ra áp lực không nhỏ đối với công tác điều hành hệ thống điện. 

Tính từ đầu năm đến nay, phụ tải quốc gia đã tăng trưởng khoảng 6,2% so với cùng kỳ năm 2025. Còn riêng tại Quảng Ninh, theo tính toán của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc năm 2026, phụ tải tiếp tục tăng trưởng trên 10%.

Đáng chú ý, các tháng cao điểm mùa khô từ tháng 4 đến tháng 7/2026 được xác định là giai đoạn hệ thống điện đối mặt với nhiều thách thức nhất. Nhu cầu phụ tải tăng cao, đặc biệt tại khu vực miền Bắc và các trung tâm công nghiệp, trong khi nhiều nhà máy nhiệt điện trong nước hiện đang có nguy cơ phải giảm hoặc dừng huy động để đáp ứng các yêu cầu về môi trường. Đặc biệt, nhiều lưới điện truyền tải 500 kV đã ghi nhận tình trạng đầy tải hoặc quá tải.

KCN Sông Khoai sẽ lắp đặt khoảng 200 MW năng lượng mặt trời khi toàn bộ KCN vào hoạt động sản xuất. Trong đó, năm 2025 đã lắp đặt 15 MW, năm 2026 dự kiến lắp đặt 25 MW.

Trước tình hình đó, ngày 19/3, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện. Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt là sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị. Các địa phương được yêu cầu xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm triển khai ngay các biện pháp tiết kiệm điện trên địa bàn.

Bám sát Chỉ thị số 09/CT-TTg, UBND tỉnh Quảng Ninh đã chỉ đạo Sở Công Thương đẩy mạnh phối hợp với Công ty Điện lực Quảng Ninh giám sát việc thực hiện tiết kiệm điện của khách hàng, giám sát chặt chẽ việc cung cấp điều chỉnh phụ tải trong mùa khô. Đặc biệt, đẩy mạnh công tác tuyên truyền để thúc đẩy các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp phát triển các nguồn điện mặt trời mái nhà.

Theo thống kê, trên địa bàn tỉnh hiện có 310 hệ thống điện mặt trời mái với tổng công suất 3,6 MW. Giai đoạn 2020-2025, các cơ quan chức năng đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ cho 2 doanh nghiệp đủ điều kiện theo quy định của pháp luật với tổng công suất xấp xỉ 42 MW. Các dự án được triển khai đầu tư và đi vào hoạt động, nâng tổng công suất sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ trên địa bàn tỉnh lên xấp xỉ 45,6 MW. Dự kiến năm 2026, với sự chủ động vào cuộc của các đơn vị, tổng công suất sử dụng điện mặt trời mái nhà trên địa bàn tỉnh tăng thêm 55 MW.

Ông Takeshi Omika, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Đô thị Amata Hạ Long, cho biết: Công ty đã chủ động làm việc với các nhà đầu tư thứ cấp trong KCN Sông Khoai về việc phát triển hệ thống năng lượng mặt trời mái nhà để đảm bảo nhu cầu năng lượng xanh tại chỗ, cũng như góp phần giảm áp lực lên lưới điện quốc gia. Dự kiến giai đoạn 2025-2030, KCN sẽ lắp đặt khoảng 200 MW năng lượng mặt trời khi toàn bộ KCN vào hoạt động sản xuất. Trong đó, năm 2025 đã lắp đặt 15 MW, năm 2026 dự kiến sẽ lắp đặt 25 MW.

Về phía Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, năm 2026, sẽ phối hợp chặt chẽ với Công ty Điện lực Quảng Ninh tiến hành lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời áp mái tại tất cả các trụ sở của các đơn vị với tổng công suất dự kiến là 1,6 MW.

Đội quản lý điện lực khu vực Hạ Long tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng tiết kiệm điện cho các cơ sở kinh doanh trên địa bàn.

Song song với đó, UBND tỉnh cũng yêu cầu các đơn vị hành chính, sự nghiệp phải đi đầu trong thực hành tiết kiệm, sử dụng điện đúng mục đích, hạn chế tối đa lãng phí. Các cơ quan, đơn vị cần rà soát, điều chỉnh việc sử dụng thiết bị điện, đặc biệt trong giờ cao điểm.

Đối với khu vực sản xuất, kinh doanh, các doanh nghiệp được khuyến khích chủ động xây dựng phương án sử dụng điện hợp lý, tăng cường đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu suất năng lượng và hạn chế tiêu thụ điện vào giờ cao điểm.

Trong bối cảnh hệ thống điện có thể phải vận hành trong trạng thái căng thẳng vào mùa khô năm 2026, việc tiết kiệm điện không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là yếu tố then chốt góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Về lâu dài, cùng với phát triển các nguồn năng lượng mới, việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả sẽ trở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững. Do đó, mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân cần nâng cao ý thức, chung tay hành động, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện, bảo đảm phục vụ ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội.

Theo: Báo Quảng Ninh